Cykl miłośnika książek (68)
Zofia Posmysz – Pasażerka

Jedna z najważniejszych książek dotyczących wojny, zagłady, relacji ofiary z oprawcą i rozliczeń z przeszłością. Opowieść świadka historii, wielka lekcja o ludzkiej naturze oraz przestroga dla następnych pokoleń. Lisa, była esesmanka i strażniczka w obozie koncentracyjnym Auschwitz, wiele lat po wojnie podczas podróży transatlantykiem spotyka jedną ze swych ofiar. Spotkanie na statku, przestrzeni zamkniętej, zmusza bohaterki do stawienia czoła przeszłości i zmierzenia się z dramatycznymi wspomnieniami. Zofia Posmysz w wieku 18 lat została więźniarką Auschwitz, w „Pasażerce” opisała świat obozów koncentracyjnych z punktu widzenia oprawcy. "Kiedy zobaczyłam napis 'Arbeit macht frei' pomyślałam, że nie będzie źle, bo ja się roboty nie boję, pewnie mnie wkrótce zwolnią. Nieraz przecież pomagałam dziadkom przy sianokosach".

Zofia Posmysz urodziła się w 1923 roku (ma obecnie 96 lat). Trafiła do Auschwitz w 1942 roku. Przeżyła eksperymenty pseudomedyczne i marsz śmierci. Następnie trafiła do obozu w Ravensbrück i Neustadt-Glewe. Zasłynęła słuchowiskiem „Pasażerka z kabiny 45”. 24 stycznia 2020 roku została odznaczona Orderem Orła Białego przez prezydenta Andrzeja Dudę.

Książka jest bardzo trudna, sporo rozważań filozoficznych, niekoniecznie wszystko zrozumiałe, trzeba się mocno skupić. „Pasażerka” opisuje świat obozów koncentracyjnych z punktu widzenia sprawcy, w tym przypadku esesmanki. Jak ciężko musi być byłej więźniarce napisać książkę z tej perspektywy? Takie podejście jest czymś nowym i bardzo interesującym w literaturze obozowej. Od razu zaznaczam, żeby nikt mi tego nie zarzucił. Nie tłumaczę Holokaustu, bo to nie jest do wytłumaczenia, zrozumienia i zaakceptowania. Ten temat jest dla mnie bardzo emocjonalny i trudny. To się nie zmieni.

Ja nie mam odczuć nienawiści do obywateli Niemiec. Nie rozumiem tego. Uważam, że musimy pamiętać o historii, jednak nie powinniśmy oceniać obecnego pokolenia jako winnych. Natomiast, jeśli były więzień obozów odczuwa ogromną niechęć do wszystkiego co niemieckie, to ten fakt jestem w stanie zrozumieć i tego nie chcę nawet poddawać dyskusji. Zupełnie inne przeżycia, inna perspektywa.

„Pasażerka” porusza też temat winy całego narodu niemieckiego. Dyskusja męża Lizy i Bradleya, amerykańskiego obywatela porusza głębiej ten problem. Panowie wymieniają się argumentami. Historie z Auschwitz pokazują wartości, o które było ciężko w takich warunkach, ale też przedziwną grę obu kobiet. Pani Zofia Posmysz daje duże pole do własnej interpretacji, własnego spojrzenia na główną bohaterkę, byłą nadzorczynię obozów w Auschwitz. Sam pomysł przedstawienia takiej historii z perspektywy niemieckiej jeszcze bardziej wzmacnia jej przekaz. Pani Zofia Posmysz jak sama stwierdziła zawdzięcza Anneliese Franz życie. Może właśnie przez to ta książka jest bardzo niejednoznaczna. Po prostu widać, że relacja między Lizą i więźniarką była na swój sposób wyjątkowa.

Okładka książki jest połączeniem piękna z dramatem. W trójkącie mamy ukazaną piękną wodę, być może ocean. Obok niego jednak przedstawiony jest drut kolczasty.

Na zakończenie pozwolę sobie jeszcze zamieścić link do wywiadu z Panią Zofią Posmysz. Warto go przeczytać. Książkę oceniam 9/10, aczkolwiek w tego typu literaturze ocena nie ma żadnego znaczenia.
https://weekend.gazeta.pl/weekend/1,152121,21318958,esesmanka-uratowala-jej-zycie-gdyby-nie-franz-zywa-nie-wyszlabym.html

Oznaczeni: @shinthps, @Kajtek77, @SuperPatsonFCB, @WoJjTas, @JimMorrisonFCB, @VamosB, @_wiktoria_, @gregory9609, @AV0CAD0, @SHIBA.